Middelbare scholen en leerplichtambtenaren luiden de noodklok over de complexiteit achter structureel schoolverzuim. Uit regionale cijfers over het schooljaar 2024-2025 blijkt dat in Zeeland 267 leerlingen van het middelbaar onderwijs per periode van vier weken meer dan zestien uur afwezig waren. Scholen benadrukken dat het doorgaans niet gaat om incidenteel verzuim, maar om langdurige en meervoudige problematiek.
Meervoudige oorzaken en langere betrokkenheid van leerplicht
Volgens zorgcoördinatoren komt het probleem vrijwel altijd voort uit een combinatie van factoren: spanningen binnen het gezin, persoonlijke psychische problemen van de leerling of financiële zorgen bij ouders. Die optelsom maakt het lastig om snel tot een oplossing te komen, zeggen onderwijsprofessionals.
“Het gaat meestal om een optelsom van problemen in het gezin, persoonlijke problematiek van het kind of financiële stress bij de ouders. Dat maakt het vinden van een oplossing heel complex.”
Leerplichtambtenaren merken dat hun rol langer en intensiever is geworden. De leerplichtambtenaar die in het verslag wordt genoemd wijst op de invloed van de coronaperiode: de sluitingen en het langdurige thuisonderwijs hebben volgens hem een grote impact gehad op het welzijn en de schoolbinding van jongeren.
Scholen kiezen voor een positievere benadering
Sommige scholen proberen het verzuimprobleem te tackelen met andere taal en aanpak. Een school in Oostburg spreekt niet langer over 'verzuim', maar over 'aanwezigheidsplicht' en zet coachteams in die het komen en gaan van leerlingen actief volgen. Die teams ondernemen direct actie zodra een leerling afwezig is, met als doel eerder contact en gerichtere ondersteuning.
- Regionale cijfers laten per jaar sterke schommelingen zien, maar tonen structurele problemen bij een deel van de leerlingen.
- In Zeeland zijn Middelburg, Vlissingen en Hulst bovenaan de lijst met de meeste gevallen; Goes scoort relatief lager.
- De coronaperiode wordt door betrokkenen genoemd als belangrijke factor in de toegenomen problematiek.
Gevolgen en benodigde samenwerking
De combinatie van maatschappelijke, gezins- en individuele factoren maakt dat scholen het alleen niet redden. Effectieve aanpak van langdurig verzuim vereist samenwerking tussen scholen, leerplicht, jeugdhulp en vaak ook welzijns- en financiële ondersteuningsinstanties. Scholen die coachteams inzetten hopen sneller signalen te herkennen en de juiste hulp te regelen.
De nadruk op een positievere woordkeus — zoals 'aanwezigheidsplicht' — is bedoeld om gesprekken minder stigmatiserend te maken en ouders en leerlingen eerder aan te spreken op kansen in plaats van regels. Of deze aanpak op grotere schaal leidt tot minder langdurig verzuim moet blijken uit vervolgmonitoring.
| Jaar | Opmerking |
|---|---|
| 2024-2025 | 267 leerlingen in Zeeland meer dan 16 uur afwezig per vier weken |
Scholen en leerplichtfunctionarissen roepen op tot meer aandacht voor de onderliggende oorzaken van verzuim en tot investeringen in vroegsignalering en integrale hulpverlening. De cijfers per gemeente wisselen sterk van jaar tot jaar, maar het beeld van complexe, meervoudige problematiek doet volgens betrokkenen de alarmbel rinkelen.
Vervolgonderzoek en landelijke monitoring zijn nodig om inzicht te krijgen in trends en de effectiviteit van nieuwe interventies zoals coachteams en een andere benadering van aanwezigheid. Tot die tijd blijven scholen en leerplichtambtenaren dagelijks werken aan maatwerk voor leerlingen met langdurige afwezigheid.
