Nederland is volgens Kamerlid Barbara Kathmann te afhankelijk geworden van een klein aantal grote technologiebedrijven en dreigt daardoor grip te verliezen op vitale digitale infrastructuur en diensten. In een recent interview zet zij uiteen waarom maatregelen nodig zijn op gebieden als DigiD, cloudleveranciers, zeekabels en de ontwerprichtlijnen van sociale platforms en AI-systemen.
Afhankelijkheid van leveranciers en infrastructuur
Kathmann wijst onder meer naar technologieleveranciers als voorbeeld van die afhankelijkheid. Ze noemt expliciet Microsoft als een partij waar Nederland in belangrijke mate van afhankelijk is geworden. Tegelijkertijd bestaat er volgens haar onrust rond diensten als DigiD, waar eerder discussie was over mogelijke buitenlandse invloeden. Ook de fysieke infrastructuur van het internet, zoals trans-Atlantische en trans-Atlantische en -Pacifische zeekabels, staat op het spel: deze kabels dragen vrijwel al het internationale internetverkeer en worden steeds vaker het onderwerp van geopolitieke aandacht.
“We zijn grip gewoon volledig kwijt”.
Die formulering vat de kern van Kathmanns zorg samen: beleidsmakers moeten ingrijpen voordat ontwerpkeuzes van grote techbedrijven de regels en gewoonten in de samenleving bepalen. Volgens haar raken niet alleen bestuur en economie, maar ook democratische en sociale processen hierdoor beïnvloed.
Ontwerp van platforms en AI als politiek vraagstuk
Kathmann maakt verder duidelijk dat AI en sociale media niet neutraal zijn. Platformen worden volgens haar bewust zo ontworpen dat gebruikers blijven scrollen, terugkomen en aankopen doen. Dat heeft implicaties voor consumentenbescherming, mentale gezondheid en de manier waarop publieke informatie circuleert. Haar oproep is dat beleidsmakers veel daadkrachtiger moeten optreden bij het bepalen van ontwerpregels voor digitale producten.
Volgens haar moet de politiek voorkomen dat innovatieve technologieën ongeremd door commerciële belangen vormgeven hoe burgers online samenleven. In haar woorden:
“Die online wereld is van ons. Die is niet van die grote bedrijven die ons alleen maar troep willen aansmeren.”
Praktische beleidsimplicaties
De waarschuwingen van Kathmann roepen concrete beleidsvragen op die op nationaal niveau spelen:
- Moet de overheid minder afhankelijk worden van één cloudleverancier of meer inzetten op Europese alternatieven?
- Hoe borgt Nederland de veiligheid en onafhankelijkheid van vitale diensten zoals DigiD?
- Welke regels zijn nodig voor het ontwerp van platforms en AI zodat commerciële prikkels niet de publieke belangen ondermijnen?
| Bereik | Voorbeeld |
|---|---|
| Digitale identiteit | DigiD |
| Cloud en softwareleveranciers | Microsoft |
| Fysieke internetinfrastructuur | Zeekabels |
| Gedragsbeïnvloeding | Sociale media en AI‑ontwerp |
De vragen zijn niet nieuw, maar Kathmanns opmerkelijke formulering benadrukt urgentie. Het debat raakt aan Europese strategische autonomie, nationale cybersecurity en consumentenbeleid. Europese wetgeving zoals de Digital Services Act en Digital Markets Act is al in beweging, maar nationale keuzes blijven bepalend voor implementatie en handhaving.
Afwegingen voor bestuurders en burgers
Voor beleidsmakers betekent dit dat technische en geopolitieke afhankelijkheden vertaald moeten worden naar heldere prioriteiten: investeren in publieke digitale infrastructuur, diversifiëren van leveranciers, strengere eisen aan transparantie van algoritmes en ontwerpprincipes, en betere waarborgen voor kritieke fysieke infrastructuur. Voor burgers en bedrijven is er de vraag of de huidige digitale omgeving nog voldoende vertrouwen en rechtszekerheid biedt.
Kathmanns pleidooi is in essentie een oproep tot actie: technologie is niet louter commercieel, maar raakt aan publieke belangen en democratische structuren. De discussie over hoe Nederland die balans bewaakt, staat daarmee hoog op de agenda van politici, toezichthouders en experts.
