Herman Koch, 73 jaar oud en vooral bekend als schrijver van onder meer Het diner en als acteur in Jiskefet, heeft de ziekte van Parkinson. Dat maakte hij zelf bekend in een televisie-interview, waarin hij uitlegde dat evenwichtsstoornissen hem al enige tijd parten speelden en dat recent medisch onderzoek leidde tot de diagnose.
Langdurige klachten kregen nu verklaring
Koch vertelde dat hij aanvankelijk dacht dat de klachten veroorzaakt werden door medicijnen die hij gebruikte, waaronder prednison. Omdat de klachten verergerden, zocht hij de huisarts op. Na een gesprek en onderzoek van ongeveer drie kwartier kreeg hij de diagnose Parkinson. De schrijver zegt inmiddels te wennen aan de ziekte en dat medicatie verbetering heeft gebracht in enkele symptomen.
„Ik ben er inmiddels wel een beetje aan gewend”, aldus Koch in het interview. „Terugkijkend realiseer ik me hoeveel last ik ervan heb gehad.”
Hij geeft voorbeelden van de impact op het dagelijks leven: zo gaf hij twee jaar geleden zijn fiets aan zijn zoon omdat hij het te riskant vond om in Amsterdam te blijven fietsen. Koch zegt dat hij zich nu na behandeling en medicijnen een stuk beter voelt, al blijven lopen en struikelen problemen. Ook nachtmerries — een van de symptomen die hij noemde — zijn verminderd, wat volgens hem ook de partner ten goede komt.
Een tweede ernstige aandoening in het rijtje
De Parkinson-diagnose komt bovenop eerder bekendgemaakte gezondheidsproblemen. Twee jaar geleden werd naar buiten gebracht dat Koch al vier jaar last had van uitgezaaide prostaatkanker. Over die eerdere prognose zei hij toen dat het wennen was en dat de onomkeerbare aard van de ziekte hem heeft doen besluiten geen grote toekomstplannen meer te maken.
| Jaar | Medische ontwikkeling |
|---|---|
| Ongeveer vier jaar geleden | Begin van uitgezaaide prostaatkanker (later bekendgemaakt) |
| Twee jaar geleden | Publieke bekendmaking van de uitgezaaide prostaatkanker |
| Recent | Diagnose ziekte van Parkinson na onderzoek |
De combinatie van langdurige kankerzorg en nu Parkinson werpt een ander licht op Kochs publieke optredens en zijn artistieke output. In het televisiegesprek kwam ook ter sprake dat Het diner intussen aan zijn honderd tweede druk toe is, een bewijs van blijvend lezersbelang.
Gevolgen voor zijn werk en publiek profiel
Kochs openheid over zijn gezondheid heeft meerdere implicaties. Ten eerste kan het de publieke perceptie van de schrijver veranderen: niet langer alleen de polemische en vaak scherpe observator van de Nederlandse samenleving, maar ook een oudere kunstenaar die open is over kwetsbaarheid en ziekte. Ten tweede brengt het aandacht op de praktische gevolgen van neurodegeneratieve ziekten voor het dagelijks functioneren van culturele makers.
- Publieke reflectie: Kochs bekendheid kan discussie en begrip rond Parkinson vergroten.
- Culturele impact: Zijn werk en verschijningen krijgen context van persoonlijke gezondheidssituaties.
- Toegankelijkheid: Optredens en promoties kunnen aangepast moeten worden aan fysieke beperkingen.
Bronnen geven aan dat medicatie bij Parkinson vaak verlichting kan bieden van sommige symptomen — zoals bij Koch het verminderen van nachtmerries — maar dat loopproblemen soms persistent blijven. Koch zelf bevestigt die gemengde uitkomst: hij voelt zich beter, maar struikelen en lopen blijven aandachtspunten.
Publieke reacties en volgende stappen
Tot dusver is er vooral respectvolle aandacht vanuit media en publiek voor Kochs mededeling. Hij lijkt niet te willen dat de ziekten zijn identiteit als schrijver en performer volledig overschaduwen; zijn opmerkingen over wennen en het maken van geen grote toekomstplannen laten zien dat hij zijn situatie probeert te plaatsen zonder spektakel.
Voorlopig blijven de exacte gevolgen voor toekomstige optredens en activiteiten onduidelijk. Wat vaststaat: een gerenommeerde Nederlandse schrijver en performer deelt openlijk een ingrijpende diagnose, waardoor niet alleen zijn werk, maar ook het publieke gesprek over ziekte en ouderdom in de kunsten nieuw gewicht krijgt.
