รัฐบาลอนุมัติร่างกฎหมายเวนคืนเขตโครงการ
คณะรัฐมนตรีได้อนุมัติร่างพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืนสำหรับโครงการรถไฟความเร็วสูงสายแรกของประเทศที่เชื่อมต่อไปยัง สปป.ลาว และจีน โดยเป็นส่วนของเฟสที่ 2 “นครราชสีมา-หนองคาย” ความยาว 357.12 กิโลเมตร วงเงินค่าก่อสร้างประมาณ 341,351 ล้านบาท ซึ่งรวมอยู่ในการขับเคลื่อนโครงการเชื่อมภูมิภาคครั้งใหญ่ ประชาชนในพื้นที่หนองคายเป็นหนึ่งในพื้นที่ได้รับผลกระทบโดยตรง
ตามข้อมูลที่เปิดเผย พื้นที่ในจังหวัดหนองคายที่ถูกกำหนดให้เวนคืนประกอบด้วย ตำบลคอกช้าง และตำบลสระใคร อำเภอสระใคร รวมทั้งตำบลค่ายบกหวาน ตำบลหนองกอมเกาะ และตำบลมีชัย อำเภอเมืองหนองคาย ซึ่งรวมเป็นพื้นที่เวนคืนประมาณ 1,345 ไร่ จำนวน 1,991 แปลง และสิ่งปลูกสร้างประมาณ 1,428 รายการ
ความคืบหน้าโครงการรวมและกรอบระยะเวลา
โครงการรถไฟความเร็วสูงเส้นทางกรุงเทพฯ-นครราชสีมา-หนองคาย มีระยะทางรวมประมาณ 607 กิโลเมตร วงเงินลงทุนกว่า 5 แสนล้านบาท ขณะนี้การรถไฟแห่งประเทศไทย (ร.ฟ.ท.) แยกงานเป็นสองเฟส เฟสแรกคือกรุงเทพฯ-นครราชสีมา ระยะทาง 250.77 กิโลเมตร วงเงินประมาณ 179,412.21 ล้านบาท เริ่มดำเนินการเมื่อวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ.2560 และ ณ วันที่ 25 กันยายน พ.ศ.2569 มีความคืบหน้าในการก่อสร้างอยู่ที่ราว 57.64 เปอร์เซ็นต์ แต่ยังมีความล่าช้าหลายช่วง
สำหรับเฟสที่ 2 ร.ฟ.ท.กำลังจัดทำร่างข้อกำหนด TOR เพื่อเปิดประกวดราคางานโยธาจำนวน 8 สัญญา วงเงินรวมประมาณ 237,454 ล้านบาท คาดจะประกาศประมูลในเดือน ธันวาคม พ.ศ.2569 และเริ่มก่อสร้างในปี พ.ศ.2570 หากการก่อสร้างดำเนินไปตามแผนจะใช้เวลาประมาณ 4 ปี คาดเสร็จภายในปี พ.ศ.2574 และเปิดเดินรถต่อไป
ผลกระทบต่อชุมชนและประเด็นคุ้มครองสิทธิ
การกำหนดเขตเวนคืนเป็นขั้นตอนสำคัญที่กำหนดทิศทางการพัฒนา แต่ย่อมตามมาด้วยปัญหาด้านการชดเชย การโยกย้าย และผลกระทบต่อเศรษฐกิจชุมชน ทั้งในแง่การสูญเสียที่ดินทำกิน ที่อยู่อาศัย และธุรกิจขนาดย่อม ซึ่งจำเป็นต้องมีมาตรการเยียวยาอย่างชัดเจนและเป็นธรรม
- พื้นที่เวนคืนในจังหวัดหนองคาย: 1,345 ไร่
- จำนวนแปลงที่ดิน: 1,991 แปลง
- สิ่งปลูกสร้างที่ได้รับผลกระทบ: ประมาณ 1,428 รายการ
คำถามคาใจที่ต้องติดตาม
สิ่งที่ประชาชนและหน่วยงานท้องถิ่นต้องติดตามต่อคือรายละเอียดการประเมินมูลค่าทรัพย์สิน วิธีการแจ้งและระยะเวลาในการเวนคืน รวมทั้งรูปแบบการชดเชยที่ครอบคลุมผลกระทบระยะยาว เช่น การช่วยเหลือการแปลงอาชีพ การจัดหาที่อยู่อาศัยทดแทน และมาตรการเยียวยาสำหรับผู้ประกอบการที่ได้รับผลกระทบ
นอกจากนี้ โครงการมีเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ในการเชื่อมภาคตะวันออกเฉียงเหนือกับเครือข่ายรถไฟความเร็วสูงลาว-จีน หากสำเร็จจะเพิ่มโอกาสทางเศรษฐกิจ แต่การเชื่อมโยงดังกล่าวต้องคำนึงถึงความเป็นธรรมต่อชุมชนท้องถิ่นเป็นอันดับแรก
ตารางสรุปข้อมูลพื้นที่เวนคืนในจังหวัดหนองคาย
| องค์ประกอบ | จำนวน |
|---|---|
| พื้นที่เวนคืน (ไร่) | 1,345 |
| จำนวนแปลงที่ดิน | 1,991 |
| สิ่งปลูกสร้างที่ได้รับผลกระทบ | 1,428 รายการ |
ในระยะต่อไป ร.ฟ.ท.และหน่วยราชการที่เกี่ยวข้องต้องชี้แจงแผนการดำเนินงานต่อสาธารณะอย่างโปร่งใส โดยเฉพาะเรื่องแผนการชดเชยและกรอบเวลา เพื่อไม่ให้เกิดข้อกังวลและผลกระทบทางสังคมที่ไม่จำเป็น ประชาชนในพื้นที่มีสิทธิรับทราบข้อมูลและร่วมกำหนดมาตรการเยียวยาให้เหมาะสมกับบริบทท้องถิ่น
โครงการรถไฟความเร็วสูงนี้เป็นโอกาสเชิงพัฒนา แต่การเดินหน้าโครงการต้องไปควบคู่กับการคุ้มครองสิทธิของประชาชนท้องถิ่น มิฉะนั้นประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่คาดหวังอาจถูกบั่นทอนด้วยปัญหาความไม่เป็นธรรมและความเหลื่อมล้ำทางสังคม
