ตรวจพบกากสะสมในพื้นที่โรงงาน
สถานการณ์กากอุตสาหกรรมในจังหวัดระยองถูกยกระดับการตรวจสอบ หลังทีมเฉพาะกิจควบคุมมลพิษเข้าตรวจบริษัท ชินฮงชิน อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด ในตำบลมะขามคู่ อำเภอนิคมพัฒนา เมื่อวันที่ 29 ตุลาคม พ.ศ. 2569 ผลการตรวจพบกากอุตสาหกรรมจำนวนมากวางสะสมอยู่ด้านนอกอาคารโรงงาน โดยมีปริมาณรวม มากกว่า 1,000 ตัน และพบวัสดุหลายประเภทปะปนกัน ทั้งชิ้นส่วนแผงวงจรอิเล็กทรอนิกส์กับเศษเปลือกสายไฟ
การตรวจครั้งนี้ดำเนินการโดยชุดปฏิบัติการที่มีพลตรีอิทธิพร โพธิ์ทอง เป็นหัวหน้าชุด และดร.จำลอง ช่วยรอด เป็นรองหัวหน้าชุด ร่วมกับเจ้าหน้าที่กรมควบคุมมลพิษ สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดระยอง และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง การทำงานแบบบูรณาการมีเป้าหมายเพื่อตรวจสอบตั้งแต่ลักษณะของวัสดุ การจัดเก็บ ไปจนถึงความสอดคล้องกับเงื่อนไขการประกอบกิจการและกฎหมายด้านวัตถุอันตราย
ผลตรวจเบื้องต้นพบโลหะหนัก
เจ้าหน้าที่กรมควบคุมมลพิษเก็บตัวอย่างกากของเสียทั้งหมด 7 ตัวอย่าง แบ่งเป็นตัวอย่างจากภายนอกอาคาร 6 ตัวอย่าง และจากภายในอาคารอีก 1 ตัวอย่าง เพื่อนำไปตรวจวิเคราะห์ด้วยเครื่องเอกซเรย์ฟลูออเรสเซนซ์ หรือ เครื่องเอ็กซ์อาร์เอฟ ซึ่งสามารถใช้ตรวจองค์ประกอบของธาตุในวัสดุตัวอย่างได้
ผลในเบื้องต้นระบุว่า กากของเสียมีโลหะหนักบางชนิดเป็นส่วนประกอบ และต้องนำไปจัดการภายใต้มาตรฐานความปลอดภัยด้านสุขภาพ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่เปิดเผยยังไม่ได้ระบุชนิดและค่าความเข้มข้นของโลหะแต่ละประเภท จึงยังไม่ควรสรุปเกินกว่าผลตรวจเบื้องต้น สิ่งสำคัญในขั้นตอนต่อไปคือการยืนยันผลวิเคราะห์ การจำแนกประเภทของกากอย่างเป็นทางการ และกำหนดวิธีเคลื่อนย้ายหรือกำจัดที่ไม่เพิ่มความเสี่ยงต่อคนงาน ชุมชน และสิ่งแวดล้อม
| ประเด็นการตรวจสอบ | ข้อมูลที่พบ |
|---|---|
| สถานที่ | บริษัท ชินฮงชิน อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด ตำบลมะขามคู่ อำเภอนิคมพัฒนา |
| ปริมาณกาก | มากกว่า 1,000 ตัน |
| ตัวอย่างที่เก็บ | 7 ตัวอย่าง แบ่งเป็นภายนอกอาคาร 6 และภายในอาคาร 1 |
| ผลตรวจเบื้องต้น | พบโลหะหนักบางชนิดในกากของเสีย |
| สถานะทางกฎหมาย | เข้าข่ายวัตถุอันตรายชนิดที่ 3 ตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง |
โรงงานแจ้งยังไม่ได้เดินเครื่องทดสอบ
จากการตรวจสอบ เจ้าหน้าที่พบว่าบริษัทได้รับอนุญาตประกอบกิจการลำดับที่ 105 และ 106 ซึ่งเกี่ยวข้องกับการคัดแยกและบดย่อยสายไฟ การถอดแยกมอเตอร์เก่า และการจัดการวัสดุที่ไม่ใช้แล้วซึ่งไม่เป็นของเสียอันตราย ขณะที่พนักงานของบริษัทแจ้งต่อเจ้าหน้าที่ว่า โรงงานยังไม่ได้ประกอบกิจการทดสอบตามกฎหมาย เนื่องจากยังไม่มีการรายงานอย่างเป็นทางการ
ประเด็นดังกล่าวทำให้การตรวจสอบต้องพิจารณาแยกกันระหว่างขอบเขตใบอนุญาตกับสภาพวัสดุที่ตรวจพบจริง โดยเฉพาะเมื่อกากที่สะสมมีชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์และมีผลวิเคราะห์เบื้องต้นพบโลหะหนัก การมีใบอนุญาตประกอบกิจการไม่ได้ทำให้ผู้ประกอบการพ้นจากหน้าที่ในการจัดเก็บ ควบคุม และจัดการของเสียให้เป็นไปตามกฎหมายและมาตรฐานความปลอดภัย
- ตรวจสอบแหล่งที่มาและประเภทของกากที่นำเข้ามาในพื้นที่
- ควบคุมการเคลื่อนย้ายและการคัดแยกไม่ให้เกิดการแพร่กระจายของวัสดุอันตราย
- ยืนยันผลวิเคราะห์และกำหนดแนวทางกำจัดตามมาตรฐานที่เหมาะสม
- ติดตามผลกระทบต่อคนงาน ชุมชน และสิ่งแวดล้อมโดยรอบ
สั่งคุมตลอดห่วงโซ่จัดการของเสีย
ก่อนหน้านี้ นายกรัฐมนตรีได้สั่งการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทำงานร่วมกันเพื่อควบคุมกากอุตสาหกรรมตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง ครอบคลุมการนำเข้า การขนส่ง การคัดแยก การรีไซเคิล และการกำจัดโดยตรง แนวทางดังกล่าวมีเป้าหมายป้องกันการลักลอบเคลื่อนย้ายกากเพื่อหลีกเลี่ยงการควบคุม และลดความเสี่ยงที่ของเสียจะถูกนำไปทิ้งหรือเก็บไว้ในพื้นที่ที่ไม่เหมาะสม
สำหรับพื้นที่อุตสาหกรรมของระยอง การควบคุมห่วงโซ่ดังกล่าวมีความสำคัญต่อชุมชนโดยรอบ เพราะกากที่มีโลหะหนักหากจัดเก็บไม่ถูกต้องอาจสร้างความเสี่ยงจากการฟุ้งกระจาย การปนเปื้อนระหว่างการขนย้าย หรือการสัมผัสโดยตรงของผู้ปฏิบัติงาน การตรวจพบครั้งนี้จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการตรวจสถานประกอบการแห่งเดียว แต่สะท้อนความจำเป็นของระบบติดตามวัสดุทุกช่วง ตั้งแต่ผู้ส่งมอบจนถึงสถานที่รับกำจัด
หน่วยงานรัฐระบุว่าการกระทำผิดเกี่ยวกับการจัดการของเสียจะต้องถูกดำเนินการตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด ขณะเดียวกัน การบังคับใช้กฎหมายควรดำเนินควบคู่กับการเปิดเผยข้อมูลที่ประชาชนตรวจสอบได้ โดยเฉพาะผลวิเคราะห์ตัวอย่างทั้ง 7 จุด แนวทางควบคุมพื้นที่ และมาตรการป้องกันไม่ให้กากถูกเคลื่อนย้ายออกจากสถานที่ก่อนมีคำสั่งหรือการรับรองจากหน่วยงานที่รับผิดชอบ
ชุมชนมีบทบาทเฝ้าระวัง
การตรวจสอบครั้งนี้มีเจ้าหน้าที่จากหลายหน่วยงาน รวมถึงเครือข่ายการ์ดอาสาสมัครพิทักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมหมู่บ้านเข้ามามีส่วนร่วม ภาคประชาชนในพื้นที่สามารถช่วยสังเกตความผิดปกติ เช่น การขนย้ายกากในช่วงเวลาที่ไม่ปกติ การกองวัสดุไว้นอกอาคาร กลิ่นหรือฝุ่นจากพื้นที่คัดแยก และการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมโดยรอบ แต่การเก็บตัวอย่างหรือการเคลื่อนย้ายวัสดุควรเป็นหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจ เพื่อป้องกันอันตรายและรักษาความถูกต้องของหลักฐาน
ขณะนี้ ประเด็นสำคัญคือการติดตามผลตรวจยืนยันและมาตรการจัดการกากที่พบมากกว่า 1,000 ตันให้เป็นไปตามกฎหมาย โดยต้องคำนึงถึงความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติงานและประชาชนเป็นลำดับแรก การประสานงานระหว่างโรงงาน หน่วยงานรัฐ และชุมชนจะเป็นกลไกสำคัญในการควบคุมความเสี่ยง หากพบการฝ่าฝืนหรือการเคลื่อนย้ายโดยไม่ได้รับอนุญาต ผู้เกี่ยวข้องจะต้องเข้าสู่กระบวนการตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด เพื่อไม่ให้ปัญหากากอุตสาหกรรมขยายผลกระทบไปยังพื้นที่อื่นของจังหวัดระยอง
