Kinderopvangorganisatie Kober onderzoekt of aanvullende maatregelen nodig zijn om baby's en peuters te beschermen tegen zogenoemd derdehands roken. Het gaat om schadelijke resten van sigarettenrook die kunnen achterblijven op onder meer kleding, haren, meubels en speelgoed. Bij Korein, actief in Zuidoost- en Noord-Brabant, krijgen medewerkers hierover al voorlichting. Een afzonderlijk beleid hebben beide organisaties nog niet.
Rookresten komen mee naar binnen
Derdehands roken gaat niet over de rook die tijdens het roken wordt ingeademd, maar over stoffen die daarna in de omgeving achterblijven. Ook wanneer een medewerker buiten een sigaret rookt, kunnen resten volgens de waarschuwing mee naar binnen komen via kleding of haren. Voor de kinderopvang is dat een lastig vraagstuk, omdat jonge kinderen veel lichamelijk contact hebben met volwassenen en met voorwerpen in hun directe omgeving.
Verpleegkundige en stoppen-met-rokencoach Lianda Goossens van het Amphia Ziekenhuis in Breda wees eerder op die kwetsbaarheid. Baby's en peuters zitten of kruipen dicht bij de grond, raken speelgoed aan en brengen hun handen en andere voorwerpen regelmatig naar hun mond. Daardoor kunnen rookresten volgens haar gemakkelijker in contact komen met kinderen.
"Kleine kinderen kruipen op de grond. Het zit op hun speelgoed. Ze stoppen de vingertjes in de mond. Kinderen stoppen eigenlijk alles in hun mond."
Verschil tussen Kober en Korein
Bij Korein worden medewerkers gewezen op praktische maatregelen na een rookpauze. Daarbij gaat het om het wassen van de handen en het verwisselen van de bovenkleding voordat zij weer met kinderen werken. Die organisatie heeft daarmee aandacht voor het onderwerp in de voorlichting aan medewerkers, maar nog geen apart beleid dat specifiek op derdehands roken is gericht.
Bij Kober, dat vooral in West-Brabant actief is, gelden op dit moment de algemene hygiënevoorschriften. Medewerkers mogen niet roken op of rond de opvanglocaties. Tijdens een pauze kunnen zij buiten het terrein wel een sigaret opsteken. Een verplichting om daarna andere bovenkleding aan te trekken bestaat er niet. Kober bekijkt nu of extra afspraken nodig zijn.
| Organisatie | Huidige aanpak | Volgende stap |
|---|---|---|
| Kober | Algemene hygiënevoorschriften; niet roken op of rond de locatie | Onderzoeken of aanvullende maatregelen nodig zijn |
| Korein | Voorlichting over handen wassen en wisselen van bovenkleding | Nog geen afzonderlijk beleid tegen derdehands roken |
Gezondheid en uitvoerbaarheid
Voor kinderopvangorganisaties ligt de kwestie op het snijvlak van gezondheidsbescherming en de praktische organisatie van het werk. Een rookpauze vindt buiten de opvang plaats, maar de gevolgen daarvan kunnen volgens de waarschuwing niet volledig buiten de locatie worden gehouden. Maatregelen zoals handhygiëne of het vervangen van kleding vragen om duidelijke afspraken en controle in de dagelijkse praktijk.
Kober benadrukt dat de gezondheid en veiligheid van kinderen vooropstaan. Tegelijkertijd stelt de organisatie dat blootstelling aan rookresten nooit volledig te voorkomen is. Kinderen kunnen er ook mee in aanraking komen via ouders, bezoekers of andere mensen in hun omgeving. Niet alle omstandigheden vallen binnen de invloed van de opvang, ook wanneer de organisatie haar eigen werkwijze aanscherpt.
Onderzoek naar extra afspraken
De organisatie uit West-Brabant heeft daarom nog geen definitieve keuze gemaakt over aanvullende voorschriften. Eerst wordt bekeken of de bestaande algemene hygiëneafspraken voldoende zijn of dat specifieke maatregelen nodig zijn. Daarmee staat ook de vraag centraal welke regels uitvoerbaar zijn voor medewerkers en tegelijk de bescherming van jonge kinderen versterken.
De situatie bij de twee opvangorganisaties laat zien dat de aandacht voor derdehands roken nog niet overal tot een formeel protocol heeft geleid. Bij Korein is het onderwerp al opgenomen in de voorlichting. Bij Kober wordt nog onderzocht wat een passende aanpak kan zijn. Voor ouders en medewerkers betekent dat dat de werkwijze per organisatie kan verschillen.
Kwetsbare groep
Vooral baby's en peuters vormen in deze discussie een kwetsbare groep, omdat zij veel tijd doorbrengen in de nabijheid van volwassenen en hun omgeving intensief aanraken. De waarschuwing gaat daarom niet alleen over de plek waar wordt gerookt, maar ook over wat daarna met kleding, handen en andere oppervlakken gebeurt.
De kinderopvangorganisaties moeten daarbij rekening houden met een grens die zij zelf ook benoemen: niet elke mogelijke bron van rookresten kan worden beheerst. Wel onderzoeken zij welke stappen binnen de opvang haalbaar zijn. Voor Kober is dat onderzoek nog gaande; bij Korein worden medewerkers al gewezen op wassen en het wisselen van bovenkleding na een rookpauze.
