Mahallede nüfus ve sağlık tablosu
Afşin-Elbistan bölgesinde faaliyet gösteren kömürlü termik santrallerin çevre ve insan sağlığına etkilerini yerinde incelemek üzere düzenlenen saha gezisinde, Çoğulhan Mahallesi sakinleri yaşadıkları sağlık sorunlarını ve ekonomik kayıpları anlattı. Gezide, Temiz Hava Hakkı Platformu ve Greenpeace temsilcileri yer aldı.
Saha görüşmelerinde öne çıkan en somut ifade, mahalledeki nüfus azalması oldu. Uzun yıllardır mahallenin sakini olan Cuma Binboğa, geçmişte yaklaşık 10 bine yakın kişi yaşayan mahallenin şimdiye geldiği durumu şöyle özetledi:
"Eskiden 10 bine yakın nüfusu olan mahallemizde şu an imkansızlıklar nedeniyle ayrılamayan yaklaşık 500 kişi kaldı. Köyümüz yok oldu, toprağımız zarar gördü. Biz artık burada sağlıklı yaşamak ve santrallerin kapatılmasını istiyoruz."
Binboğa, kişisel olarak da sağlık etkileriyle iç içe olduklarını anlatırken, 2015'te henüz 5 yaşındayken çocuğuna lösemi teşhisi konduğunu ve tedavi sürecinde Kayseri'ye gitmek zorunda kaldıklarını belirtti. Binboğa, tedavi gördükleri merkezde karşılaştıkları hastaların büyük kısmının bölgeden olduğunu söyledi.
Tanıklıklar: Kaygı, kayıp ve göç
Mahalle sakinlerinden Nurettin Doğan ise termik santrallerin aile hayatına ve doğaya etkisini örnekleyerek anlattı. Doğan, üç ağabeyini akciğer kanseri nedeniyle kaybettiğini, eşinin ise beyin kanseri tedavisi gördüğünü ifade etti ve doğanın tahrip edildiğini vurguladı: "Dallarda tek bir kuş dahi kalmadı, doğa tamamen talan edildi. Ya bu hastalıklarla baş başa kalıp öleceğiz ya da buraları terk edeceğiz."
- Yer: Çoğulhan Mahallesi, Afşin-Elbistan bölgesi
- İddialar: Artan hastalık vakaları, tarım arazilerinde zarar, kitlesel göç
- Talep: Santrallerin kapatılması, kömürden adil çıkış için acil takvim
Şirketler ve hukuki durum
Saha gezisinde bölgedeki santrallerin işletme bilgileri de gündeme geldi. Greenpeace'in avukatı tarafından aktarıldığına göre, bölgede iki ayrı santral aktif olarak işletiliyor: Afşin A santrali Çelikler Holding, Afşin B santrali ise Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) tarafından işletiliyor. Greenpeace avukatı, Afşin A'nın özelleştirme sürecinde taahhüt edilen çevresel yatırımları tamamlamadığına dikkat çekti.
| Öğe | İfade edilen veri |
|---|---|
| Mahalle nüfusu (önce) | Yaklaşık 10 bin |
| Mahalle nüfusu (şimdi) | Yaklaşık 500 |
| Çocuğun teşhis yılı/yaşı | 2015 / 5 yaşında |
Ulusal ve uluslararası bağlam
Basın gezisinde yer alan sivil toplum temsilcileri, Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenecek COP31 İklim Zirvesi öncesinde bölgeden somut adımlar beklediklerini belirtti. Katılımcılar, kömürden adil çıkış için acil bir kapatma takvimi açıklanmasını talep etti. Bölgede yaşayanların görüşleri, hem yerel halkın günlük yaşam koşullarına hem de ulusal iklim politikalarının uygulanmasına ilişkin tartışmaların merkezinde yer aldı.
Saha raporlarında ve tanıklıklarda öne çıkan noktalar, Elbistan ve çevresindeki yerleşimlerin hem çevresel hem de toplumsal dinamiklerinin değiştiğini gösteriyor. Yerel halkın talebi net: sağlıklı yaşam hakkı ve santrallerin faaliyetlerinin, özellikle sağlık ve tarım üzerindeki etkileri dolayısıyla yeniden değerlendirilmesi.
Mahallede yaptığım görüşmeler sırasında ortaya çıkan kaygı, göç ve yasam alanlarının tahribi gibi temalar, Afşin-Elbistan bölgesinde uzun vadeli sosyal ve ekonomik sonuçlar doğurma potansiyeli taşıyor. Hukuki süreçlerin ve yapılacak denetimlerin sonuçları, bu yerleşimlerin geleceğini belirleyecek ana unsurlar arasında görülüyor.
