Akciğer kanseri, dünya genelinde kansere bağlı ölümlerde ilk sıradaki yerini korurken, uzmanlar uzun süren ya da niteliği değişen öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve kanlı balgam gibi belirtilerin ihmal edilmemesi gerektiğini bildirdi. Güven Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Behiye Akkalyoncu, Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında yaptığı değerlendirmede, hastalığın erken dönemde belirgin yakınma vermeyebildiğine dikkati çekti.
Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) verilerine dayanan değerlendirmeye göre 2022 yılında dünyada yaklaşık 2,5 milyon yeni akciğer kanseri vakası ortaya çıktı ve hastalıkla bağlantılı yaklaşık 1,8 milyon ölüm gerçekleşti. Bu veriler, akciğer kanserinin yalnızca bireysel bir hastalık değil, erken tanı, risklerden korunma ve tütün kullanımının azaltılması başlıklarını birlikte gerektiren kapsamlı bir halk sağlığı sorunu olduğunu ortaya koyuyor.
Belirtilerdeki değişiklik önem taşıyor
Akkalyoncu, akciğer kanserinin başlangıç döneminde belirti vermeyebildiğini, bu nedenle bazı hastalarda tanının ileri evrelere kalabildiğini belirtti. Özellikle uzun süredir devam eden bir yakınmanın biçim değiştirmesi, daha sık ya da daha şiddetli hale gelmesi veya yeni bir belirtiyle birlikte görülmesi, altta yatan nedenin araştırılmasını gerektiriyor.
«Uzun süredir öksüren bir kişinin öksürüğü sıklaşıyor, şiddetleniyor veya buna farklı bir yakınma ekleniyorsa nedeni araştırılmalıdır.»
Uzmanın değerlendirmesine göre geçmeyen öksürük, göğüs ağrısı, ses kısıklığı, nefes darlığı, istemsiz kilo kaybı ve tekrarlayan zatürre sağlık kuruluşunda ele alınması gereken başlıca bulgular arasında bulunuyor. Balgamda kan görülmesi ise gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurmayı gerektiren bir belirti olarak vurgulanıyor. Bu yakınmaların her zaman akciğer kanseri anlamına gelmediği, ancak özellikle kalıcı olduklarında nedenlerinin hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.
Risk yalnızca sigara kullananlarla sınırlı değil
Uzman, sigara kullanımını akciğer kanseri açısından en önemli risk faktörü olarak tanımladı. Bununla birlikte riskin yalnızca aktif tütün kullanıcılarıyla sınırlı olmadığına dikkat çekilerek pasif içicilik, hava kirliliği ve mesleki kanserojenlere maruz kalma da önemli etkenler arasında sayıldı. Hiç sigara kullanmamış kişilerde de hastalığın gelişebileceği, bu nedenle uzun süre devam eden belirtilerin sigara öyküsünden bağımsız biçimde değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
| DSÖ verilerine göre 2022 | Tahmini sayı |
|---|---|
| Yeni akciğer kanseri vakaları | Yaklaşık 2,5 milyon |
| Akciğer kanserine bağlı ölümler | Yaklaşık 1,8 milyon |
Tütün ürünleri konusunda uyarı
Korunmada tütün kullanımının bırakılması ve zararlı maruziyetlerin azaltılması öne çıkıyor. Akkalyoncu, elektronik sigaraların güvenli ürünler olarak görülmemesi gerektiğini, «puff» adıyla bilinen tek kullanımlık ürünlerin de sağlık açısından ciddi riskler taşıdığını söyledi. Bu ürünlerin oluşturduğu aerosolün kanser yapıcı maddeler ile akciğerlere zarar verebilen toksik kimyasallar içerebildiği belirtildi.
Bu nedenle elektronik sigaraların geleneksel sigaraya zararsız bir seçenek gibi değerlendirilmemesi gerektiği vurgulandı. Uzman ayrıca, yüksek risk grubundaki kişilerin tarama açısından değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti. Tarama ve tanısal değerlendirme kararının kişinin riskleri ve sağlık durumu dikkate alınarak sağlık profesyonelleri tarafından verilmesi önem taşıyor. Belirtilerin ortaya çıkmasını beklemeden risklerin azaltılması, tütün ürünlerinden uzak durulması ve şüpheli yakınmalarda sağlık kuruluşuna başvurulması, hastalıkla mücadelede temel adımlar arasında yer alıyor.
- Akciğer kanseri, kansere bağlı ölümlerde dünya genelinde ilk sırada bulunuyor.
- Uzun süren veya değişen öksürük ile kanlı balgam gibi belirtiler gecikmeden değerlendirilmelidir.
- Sigara kullanmayan kişilerde de hastalık görülebileceği için belirtiler tütün öyküsünden bağımsız ele alınmalıdır.