Waterschap kiest voor minder kunstlicht
Waterschap Zuiderzeeland heeft een intentieverklaring ondertekend om de nachtelijke duisternis in Flevoland beter te behouden. De organisatie wil daarmee bijdragen aan het verminderen van verlichting die niet noodzakelijk is. De stap maakt deel uit van het project "Licht uit, Nacht aan" van Natuur Milieu Flevoland.
De verklaring is geen afzonderlijke maatregel voor één locatie, maar een toezegging om bewuster met verlichting om te gaan. Voor het waterschap is dat relevant omdat het op meerdere plekken in de provincie installaties en terreinen beheert. In de bron wordt niet vermeld welke lampen direct worden aangepast of uitgeschakeld. Wel is duidelijk dat het beperken van onnodig licht centraal staat.
"Licht uit, Nacht aan"
Natuur Milieu Flevoland wil met het project organisaties, bedrijven, overheden en inwoners bewustmaken van de gevolgen van kunstlicht. De initiatiefnemers vragen niet om alle verlichting te laten verdwijnen, maar om kritischer te kijken naar het moment waarop lampen branden, de richting waarin zij schijnen en de vraag of verlichting op dat moment nodig is.
Effect op dieren en natuurlijke ritmes
Een donkere nacht is volgens de toelichting belangrijk voor dieren die hun gedrag afstemmen op het verschil tussen dag en nacht. Als voorbeeld worden vleermuizen, nachtvlinders en vogels genoemd. Kunstlicht kan hun natuurlijke ritme beïnvloeden en daarmee ook gedrag en voortplanting verstoren.
Dat maakt verlichting volgens de initiatiefnemers tot meer dan een praktisch onderwerp voor de openbare ruimte. Bij de inrichting van terreinen, wegen en technische locaties speelt ook de vraag mee hoe licht zich verspreidt. Een lamp die niet alleen een werkplek verlicht, maar ook de omgeving of de hemel, kan volgens het project onnodige lichtvervuiling veroorzaken.
| Locatie | Wat is er gebeurd? | Doel |
|---|---|---|
| Gemaal Blocq van Kuffeler | Lichtmeter geplaatst | Inzicht in de duisternis |
| Gemaal Wortman | Lichtmeter geplaatst | Inzicht in de duisternis |
Twee lichtmeters geplaatst
De intentieverklaring volgt op een eerdere stap van het waterschap en Natuur Milieu Flevoland. Eerder dit jaar werden bij de gemalen Blocq van Kuffeler en Wortman twee lichtmeters geplaatst. De bron geeft geen meetresultaten, maar de instrumenten maken het mogelijk om de hoeveelheid omgevingslicht op die locaties in beeld te brengen.
Die metingen kunnen helpen om het gesprek over verlichting concreter te maken. In plaats van alleen te bepalen of een terrein verlicht is, kan worden gekeken naar de mate waarin licht aanwezig is en naar de manier waarop het zich verspreidt. Voor beheer en ruimtelijke inrichting is dat van belang: verlichting moet functioneel zijn, maar hoeft niet automatisch de hele omgeving of de hemel te verlichten.
Praktische mogelijkheden
In het project worden verschillende manieren genoemd om de hoeveelheid kunstlicht te beperken. Het gaat om maatregelen die per locatie kunnen verschillen:
- lampen uitschakelen wanneer ze niet nodig zijn;
- de periode waarin verlichting brandt verkorten;
- armaturen zo afstellen dat zo weinig mogelijk licht naar de omgeving of de hemel schijnt.
Welke van deze mogelijkheden bij de installaties van het waterschap wordt toegepast, is niet bekendgemaakt. De verklaring geeft vooral aan dat het onderwerp structureel aandacht krijgt. De combinatie van meten en bewuster beheren kan organisaties helpen om verlichting niet alleen vanuit veiligheid en bedrijfsvoering te beoordelen, maar ook vanuit de gevolgen voor de nachtelijke omgeving.
Belang voor inwoners
Ook voor mensen is de afwisseling tussen licht en donker volgens de toelichting van belang. Het project koppelt het behoud van donkere nachten daarom aan zowel natuur als leefomgeving. De verklaring van het waterschap is bedoeld als bijdrage aan een bredere beweging in Flevoland, waarin verschillende partijen hun verlichting onder de loep nemen.
Voor inwoners betekent de stap voorlopig vooral dat het waterschap het onderwerp nadrukkelijk agendeert. Er is geen overzicht gepubliceerd van locaties waar verlichting verandert en ook zijn geen concrete uitvoeringsdata genoemd. Wel ligt er met de twee lichtmeters een begin om de situatie bij twee gemalen te volgen. Het project moet organisaties en bewoners aanzetten tot een bewuste keuze: alleen verlichten waar en wanneer dat nodig is, en voorkomen dat licht ongericht de nacht in gaat.
