Een groep Urker ondernemers heeft een subsidie van €425.000 ontvangen om plannen voor een eigen waterfabriek verder uit te werken. Met de voorziening willen zij onderzoeken hoe water uit het IJsselmeer kan worden gezuiverd en geschikt gemaakt voor gebruik door de visindustrie op Urk, die jaarlijks zeer grote hoeveelheden water verbruikt.
Achtergrond en aanleiding
Op dit moment betrekt de Urker vissector industriewater van drinkwaterbedrijf Vitens. Dat bedrijf wint het water uit een grondwaterbron bij Sint Jansklooster. Volgens Rein Brands, programmamanager bij de Vereniging van Visgroothandelaren en Verwerkers Urk (VVU), nadert die bron zijn capaciteit, waardoor ruimte voor verdere groei onder druk staat. De ondernemers zoeken daarom naar alternatieven voor de lange termijn.
Een eerder onderzoek, uitgevoerd door een extern bureau in opdracht van de Urker ondernemers, concludeerde dat de bouw van een eigen waterfabriek technisch haalbaar is. De recent toegekende subsidie van het Europese programma Kansen voor West is bestemd voor de vervolgstappen in de verkennings- en voorbereidingsfase, niet voor de bouw zelf.
Wat de fabriek moet oplossen
- Het grootste probleem is het dreigende tekort aan industriewater voor de visverwerking.
- De waterbehoefte van de sector is groot: jaarlijks gaat het om aanzienlijke hoeveelheden water, nodig voor verwerking en schoonmaak.
- Een lokale fabriek zou de afhankelijkheid van de grondwaterbron bij Sint Jansklooster verminderen en ruimte bieden voor bedrijvigheid op Port of Urk.
Brands wijst erop dat met name het nieuwe bedrijventerrein Port of Urk kwetsbaar is wanneer er onvoldoende leveringscapaciteit is. Zonder extra watervoorziening kunnen bedrijven niet of moeilijk doorgroeien, stelt hij.
Technische en bestuurlijke voorwaarden
Ondanks de positieve uitkomst van het haalbaarheidsonderzoek is de realisatie van de waterfabriek geen uitgemaakte zaak. Verschillende belemmeringen moeten worden weggenomen voordat de bouw kan starten:
- vergunningen voor het onttrekken van water uit het IJsselmeer;
- een betrouwbare en betaalbare stroomvoorziening voor het zuiveringsproces;
- substantiële investeringen voor aanleg en exploitatie, bovenop de huidige subsidie.
"We hebben laten uitzoeken of het realiseerbaar was. Daar was de conclusie: ja, het kan", aldus Rein Brands.
De subsidie geeft nu ruimte om technische ontwerpen, vergunningstrajecten en energieconcepten uit te werken. Het Europese geld is bedoeld als aanzet om die vervolgstappen te bekostigen en om financieringsmogelijkheden voor de daadwerkelijke bouw verder te verkennen.
Tijdshorizon en onzekerheden
Brands signaleert dat ondernemers optimistisch zijn over de mogelijkheden, maar ook realistisch over de tijd die nodig is. Hij noemde het streven dat de fabriek binnen vijf jaar operationeel zou kunnen zijn, maar voegde daaraan toe dat dat misschien te optimistisch is. De huidige subsidie dekt slechts een beperkt deel van de benodigde voorbereiding; daarna moeten aanvullende bronnen van financiering worden gevonden.
| Onderdeel | Stand van zaken |
|---|---|
| Subsidie | €425.000 (Kansen voor West, verkenningsfase) |
| Huidige waterbron | Grondwater bij Sint Jansklooster (Vitens) - bijna op capaciteit |
| Geschat jaarlijks verbruik (sector) | Grote hoeveelheden; het exacte getal is onderwerp van eerder onderzoek |
| Tijdshorizon (ambitie) | Op termijn, mogelijk binnen vijf jaar volgens initiatiefnemers |
Regionale impact en vervolgstappen
Een eigen waterfabriek kan meerdere effecten hebben: meer zekerheid voor de visindustrie, minder druk op regionale grondwatervoorraden en ruimte voor economische groei op Port of Urk. Tegelijkertijd roept het vragen op over milieu-effecten van het onttrekken van zoet water uit het IJsselmeer en over de energiebehoefte van de zuiveringsinstallatie.
De komende periode zullen de Urker ondernemers met de ontvangen subsidie gedetailleerde plannen uitwerken, vergunningstrajecten in kaart brengen en zoeken naar partners en financiers voor de bouwfase. Of en wanneer de fabriek er daadwerkelijk komt, hangt af van technische haalbaarheid, regelgeving en de beschikbaarheid van extra kapitaal.
Voor de regio Flevoland en de bedrijven op Urk staat er veel op het spel: zonder structurele oplossing voor industriewater dreigt groeibeperking, met economische en ruimtelijke consequenties voor het eiland en het nieuwe bedrijventerrein.
