Uniek exemplaar van La civilité puerile terug in Rotterdam
De Bibliotheek Rotterdam zal tijdens de komende Erasmusweek een boek tonen dat lange tijd als verloren werd beschouwd: La civilité puerile, een Franse bewerking van het opvoedkundig handboek van Desiderius Erasmus over goede manieren voor kinderen. Het exemplaar dateert uit 1609 en is opgenomen in de Rotterdamse UNESCO‑Erasmuscollectie.
Volgens de bibliotheek bereikte het boek de stad via een antiquaar uit Austin (Texas) die contact zocht met de collectiebeheerder. Conservator John Tholen benadrukt het belang van de vondst voor onderzoek naar de verspreiding en invloed van Erasmus’ ideeën.
“Er hebben veel meer boeken bestaan dan er nu nog over zijn, weten we onder meer uit veilingcatalogi die titels vermelden die nergens meer te vinden zijn. Zulke boeken staan internationaal bekend als 'lost books'. Dit exemplaar kwam naar Rotterdam via een antiquaar uit Austin, Texas.” — John Tholen, conservator Bibliotheek Rotterdam
Achtergrond en betekenis
Het terugvinden van dit boek levert volgens de Bibliotheek Rotterdam een 'onbekend puzzelstukje' op in het onderzoek naar de geschiedenis van Erasmus’ werk. Lost books — werken die historisch bekend zijn maar waarvan geen exemplaar meer bekend was — zijn van groot belang voor historische textualisering, drukgeschiedenis en de bestudering van auteurschap en bewerkingen.
- Het getoonde werk is een Franse bewerking van Erasmus’ advies over manieren en opvoeding voor kinderen.
- Het exemplaar stamt uit 1609 en is recent verworven voor de collectie van de Bibliotheek Rotterdam.
- De vondst kwam via een antiquaar in Austin, Texas, die de Rotterdamse collectie kende.
De Bibliotheek Rotterdam beheert de UNESCO‑Erasmuscollectie, een verzameling die materiaal rond de 16e‑eeuwse filosoof en humanist documenteert en onderzoekt. Door de internationale verspreiding van drukken en vertalingen kan onderzoek naar individuele uitgaven licht werpen op de manier waarop Erasmus’ ideeën over burgerlijk gedrag en opvoeding zich door Europa verspreidden.
Wat betekent dit voor Rotterdamse onderzoekers en publiek?
Het tonen van het werk tijdens de Erasmusweek biedt zowel wetenschappers als het brede publiek in Rotterdam de mogelijkheid om een zeldzaam drukwerk van dichtbij te bestuderen. Voor onderzoekers betekent het dat tekstvarianten en drukken opnieuw vergeleken kunnen worden met andere exemplaren, en dat eventuele marginalia of aantekeningen in het boek nieuwe inzichten kunnen geven over lezers en gebruiksgeschiedenis.
| Kenmerk | Informatie |
|---|---|
| Titel | La civilité puerile |
| Jaar | 1609 |
| Taal | Frans (bewerking van Erasmus) |
| Herkomst | Verworven via antiquaar uit Austin (Texas) |
| Collectie | Rotterdamse UNESCO‑Erasmuscollectie |
Voor de Bibliotheek Rotterdam is de verwerving ook een bevestiging van het internationale netwerk dat nodig is om zeldzaam erfgoed op te sporen. Tholen verwees expliciet naar het belang van veilingcatalogi en internationale handel in antiekdrukwerk bij het opsporen van dergelijke 'lost books'.
Praktische informatie en vervolgonderzoek
De Bibliotheek Rotterdam meldt dat het boek tijdens de Erasmusweek publiekelijk zichtbaar zal zijn binnen de programmering rondom Erasmus. Daarnaast wordt onderzoek aangekondigd om de herkomst, drukker en eventuele aantekeningen nader te bestuderen. Dergelijke onderzoeken vragen vaak samenwerking tussen conservatoren, historici en specialisten in vroegmoderne druktechnieken.
De vondst onderstreept de rol van Rotterdam als bewaarplaats van cultureel erfgoed verbonden aan Erasmus en biedt lokale en internationale onderzoekers nieuwe mogelijkheden om de verspreiding en ontvangst van humanistische ideeën verder te analyseren.
