Akran şiddetinin boyutu araştırmayla ortaya kondu
Dünyada çocuk ve gençlerin karşı karşıya kaldığı akran şiddeti, eğitim ortamlarının yanı sıra toplum sağlığını da ilgilendiren önemli bir sorun olarak gündeme geldi. Pharmetic Girişimci Eczacılar Derneği (PGED) tarafından düzenlenen «En Büyük Eczacılık Buluşması» Geleceğin «E» Hali, 2026 Kongresi’nde konuya ilişkin veriler ve çocukların maruz kaldığı riskler ele alındı. Paylaşılan araştırma sonuçlarına göre, dünya genelinde 156 milyon genç akran şiddeti yaşıyor.
Türkiye’ye ilişkin veriler de sorunun çocukların günlük yaşamında karşılık bulduğunu gösteriyor. Araştırmada, 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 17’si birden fazla akran şiddeti türüne maruz kaldığını ifade etti. İlkokul 4. sınıf düzeyindeki çocukların yüzde 16’sı ise en az haftada bir kez akran şiddeti yaşadığını bildirdi. Veriler, şiddetin yalnızca münferit tartışmalardan ibaret olmadığını, çocukların okul döneminde düzenli biçimde karşılaşabildiği bir baskı ve güvenlik sorununa dönüşebildiğini ortaya koyuyor.
Dijital içeriklere dikkat çekildi
PGED Yönetim Kurulu Üyesi Eczacı Ayşem Jale Kıhtır, çocukların yaşadığı şiddet sarmalını değerlendirirken dijital dünyanın etkilerine dikkat çekti. Kıhtır’a göre aşırı uyarılma, sosyal izolasyon ve duygusal yalnızlık, günümüz yaşamındaki stres unsurlarını çocukların bulunduğu sınıflara ve okul koridorlarına kadar taşıyabiliyor. Bu değerlendirme, Genç’te çocukların eğitim gördüğü ortamların yanı sıra evde geçirdikleri zamanın ve dijital alışkanlıkların da bütüncül biçimde ele alınması gerektiğine işaret ediyor.
«Ailelerin yalnızca ekran süresini değil, ekranda ne izlendiğini ve oynandığını da takip etmesi, yaş sınırlarına uyması ve çocukla bu içerikler hakkında konuşması gerekiyor.»
Uzman değerlendirmesinde, kontrolsüz dijital oyunlar ile şiddet içeren film ve dizi içeriklerinin çocuklar açısından risk oluşturabileceği belirtildi. Uzun süre bu tür içeriklere maruz kalan çocuklarda şiddete karşı duyarsızlaşma, empati kurmada zayıflama ve öfkeyi yönetmede güçlük görülebileceği ifade edildi. Bu nedenle ailelerin yalnızca telefon, tablet ya da bilgisayar başında geçirilen süreyi sınırlaması yeterli görülmüyor; içeriğin niteliğinin bilinmesi, yaş sınırlamalarına uyulması ve çocukla izlenen veya oynanan içerikler hakkında konuşulması da önem taşıyor.
Şiddet yalnızca disiplin meselesi değil
Toplantıda şiddetin güvenlik ve disiplin başlıklarıyla sınırlı değerlendirilmemesi gerektiği vurgulandı. Çocukların fiziksel veya duygusal açıdan zarar görmesi, okul başarısından sosyal ilişkilerine kadar geniş bir alanda etkili olabiliyor. Genç’teki aileler ve eğitimciler açısından bu yaklaşım, akranlar arasındaki davranış değişikliklerinin erken fark edilmesini ve çocukların kendilerini güvende hissedebileceği iletişim kanallarının açık tutulmasını gerekli kılıyor. Ancak mevcut haber kapsamında Genç’e ilişkin özel bir saha araştırması ya da yerel istatistik paylaşılmadı; açıklanan oranlar Türkiye ve dünya verilerini yansıtıyor.
| Veri | Oran veya sayı |
|---|---|
| Dünyada akran şiddeti yaşayan gençler | 156 milyon |
| Türkiye’de birden fazla akran şiddetine maruz kaldığını belirten 6-17 yaş grubu | %17 |
| Haftada en az bir kez akran şiddeti yaşadığını belirten 4. sınıf öğrencileri | %16 |
«Sakin Zihinden Sağlıklı Gelecek» hareketi
PGED, akran şiddetinin önlenmesi ve çocuk sağlığının bütüncül biçimde desteklenmesi amacıyla «Sakin Zihinden Sağlıklı Gelecek» başlıklı bir hareket başlattığını açıkladı. Eczacıların eczaneleri yalnızca ilaç temin edilen noktalar değil, aynı zamanda toplum sağlığı ve farkındalık merkezleri olarak konumlandırma hedefi de toplantıda dile getirildi. Bu yaklaşım, çocukların yaşadığı sorunların fark edilmesinde aile, okul ve sağlık çalışanları arasındaki iletişimin önemini öne çıkarıyor.
Çocukların maruz kaldığı akran şiddetinin belirlenebilmesi için davranış değişikliklerinin göz ardı edilmemesi, çocukların yaşadıklarını anlatabilecekleri yargılayıcı olmayan bir ortam oluşturulması ve şiddetin normalleştirilmemesi gerekiyor. Genç’te de ailelerin ve eğitimcilerin bu genel verileri yerel yaşamın koşullarıyla birlikte değerlendirmesi, çocukların dijital dünyada karşılaştığı içerikleri takip etmesi ve sorun gördüklerinde destek mekanizmalarına başvurması önem taşıyor. Araştırmanın ortaya koyduğu rakamlar, çocukların güvenliğinin yalnızca okul yönetimlerinin değil, tüm toplumun ortak sorumluluğu olduğunu gösteriyor.
