Ahlat’ın eski caddelerinden birinin adı değişti
Bitlis’in Ahlat ilçesinde halk arasında Aşağı Çarşı olarak bilinen ve yaklaşık 86 yıldır Mazlum Yegül Caddesi adıyla anılan güzergâhın ismi değiştirildi. Ahlat Belediyesinin ekim ayı meclis toplantısında alınan kararla caddeye, ilçenin geleneksel taş işçiliğine uzun yıllar emek veren merhum usta Tahsin Kalender’in adı verildi. Erkizan Mahallesi’nde bulunan cadde, ilçenin en eski ve en işlek yollarından biri olarak biliniyor.
Karar, Ahlat’ın geçmişinde iz bırakan kişilerin ilçe mekânları üzerinden hatırlanmasına yönelik bir adım niteliği taşıyor. Günlük alışverişin ve hareketliliğin yaşandığı Aşağı Çarşı’nın yeni adı, bundan sonra kentin kültürel mirasına katkı sunan bir ustayı işaret edecek. Böylece uzun yıllar boyunca kullanılan cadde adı değişirken, Ahlat’ın taşla biçimlenen tarihine emek veren bir kişinin hatırası ilçenin yaşayan mekânlarından birinde korunacak.
«Ahlatlı kıymetli ustamız merhum Tahsin Kalender’in adını yaşatmak istedik.»
Ahlat Belediye Başkanı Yavuz Gülmez, meclis kararına ilişkin açıklamasında, Mazlum Yegül Caddesi’nin isminin Tahsin Kalender Caddesi olarak değiştirildiğini belirtti. Gülmez, ilçede adı bilinmeyen veya güncellenmesi gereken başka cadde ve sokakların da bulunduğunu ifade ederek bu alanlara Ahlat’ın tarihi değerleri ve coğrafyasıyla uyumlu isimler verilmesinin planlandığını aktardı. Bu açıklama, cadde ve sokak adlarının yalnızca adres belirleme işlevi taşımadığını, aynı zamanda ilçenin tarihî hafızasını yansıtan birer unsur olarak ele alındığını gösteriyor.
65 yıllık taş işçiliği mirası
1928 yılında Ahlat’ta doğan Tahsin Kalender, genç yaşta başladığı taş ustalığını yaklaşık 65 yıl sürdürdü. Meslek hayatı boyunca 500’den fazla yapının inşasında görev alan Kalender, özellikle geleneksel Ahlat taş işçiliğinin korunması ve sonraki kuşaklara aktarılması yönündeki katkılarıyla tanındı. Ahlat’taki Abdurrahman Gazi Türbesi’nin yapımında da emeği bulunan usta, yalnızca yapıların ortaya çıkmasına değil, ilçeyle özdeşleşen taş işçiliği bilgisinin yaşamasına da katkı sundu.
- Doğum yılı: 1928, Ahlat
- Meslek süresi: Yaklaşık 65 yıl
- Katkı sunduğu yapı sayısı: 500’den fazla
- Yaşayan İnsan Hazineleri envanteri: 2012
- Vefat tarihi: 26 Kasım 2020
Kalender’in çalışmaları, 2012 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığının Yaşayan İnsan Hazineleri Türkiye Ulusal Envanterine alınmasıyla da kayıt altına alındı. Taş ustalığının yanı sıra şiire ilgi duyan Kalender, Ahlat’ın maddi ve manevi kültüründe iz bırakan isimlerden biri olarak anıldı. 26 Kasım 2020’de 92 yaşında hayatını kaybeden ustanın adının ilçenin yoğun kullanılan caddelerinden birine verilmesi, onun emeğinin yalnızca arşivlerde veya anlatılarda değil, Ahlatlıların her gün geçtiği bir alanda da hatırlanmasını sağlayacak.
Cadde adıyla birlikte yaşatılan hafıza
Ahlat’ın tarihî dokusunda taş işçiliği önemli bir yer tutuyor. Bu nedenle Tahsin Kalender’in adının bir caddeye verilmesi, kişisel bir hatıranın yaşatılmasının ötesinde, geleneksel bir mesleğin ve bu mesleği sürdüren ustaların görünür kılınması anlamına geliyor. Belediye meclisinin kararı, ilçenin kültürel mirasına katkı sunan kişilerin adlarının kamuya açık alanlarda yaşatılmasına ilişkin yaklaşımı da ortaya koyuyor. Aşağı Çarşı adıyla hafızalarda yer eden cadde, yeni adıyla Ahlat’ın tarihî değerlerini geleceğe taşıyan simge isimlerden birini gündelik hayatın parçası hâline getirecek.
| Eski ad | Yeni ad | Konum |
|---|---|---|
| Mazlum Yegül Caddesi | Tahsin Kalender Caddesi | Erkizan Mahallesi, Ahlat |
İlçelerde cadde ve sokak isimleri, kent sakinlerinin yön bulmasını sağlayan adres bilgilerinin yanı sıra ortak geçmişin de işaretlerini taşır. Ahlat’ta alınan bu kararla, yıllarca taşın dilini ve işçiliğini yaşatan Tahsin Kalender’in ismi kentin merkezî yaşam alanlarından birinde anılacak. Başkan Gülmez’in açıklamasına göre, benzer biçimde diğer cadde ve sokak adlarının da Ahlat’ın tarihî ve coğrafi özellikleri dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi gündemde. Bu yaklaşım, ilçenin geçmişine ait isimlerin korunması ve yeni adlandırmaların yerel kimlikle bağının güçlendirilmesi açısından önem taşıyor.
