พบรอยตีนไดโนเสาร์กินเนื้อครั้งแรกในอุดรธานี กรมทรัพยากรธรณีชูนโยบายคุ้มครองและพัฒนาเป็นแหล่งศึกษา

เมื่อวันที่ 22 ตุลาคม พ.ศ. 2569 กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้จัดพิธีมอบเกียรติบัตรให้แก่ผู้แจ้งเบาะแสการพบรอยตีนไดโนเสาร์ซึ่งพบในพื้นที่อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี การยืนยันผลการตรวจสอบจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องระบุว่าเป็นรอยตีนของไดโนเสาร์กลุ่มเทอโรพอด (Theropod) หรือไดโนเสาร์กินเนื้อ ที่ปรากฏบนชั้นหินทรายหมวดหินภูพาน อายุอยู่ในยุคครีเทเชียสตอนต้น ประมาณ 120 ล้านปีก่อน

รายละเอียดการค้นพบและผลตรวจสอบ

ผลการตรวจสอบชี้ว่าเป็นแนวทางเดินของไดโนเสาร์เทอโรพอด จำนวน 1 แนวทางเดิน รวมทั้งหมด 6 รอย บนชั้นหิน โดยลักษณะเด่นของรอยตีนคือมีนิ้วเท้า 3 นิ้ว ปลายแหลม ขนาดวัดได้ว่ารอยตีนมีความยาวประมาณ 29 เซนติเมตร และกว้างประมาณ 26 เซนติเมตร การวิเคราะห์ขนาดลำตัวเบื้องต้นประเมินว่าจากสะโพกถึงพื้นมีความสูงประมาณ 1.42 เมตร และความยาวลำตัวโดยประมาณ 6.30 เมตร ซึ่งมีขนาดใกล้เคียงกับไดโนเสาร์ชนิดที่เคยพบในประเทศคือ “สยามโมไทรันนัส อีสานเอนซิส” (Siamotyrannus isanensis)

แนวทางการคุ้มครองและการพัฒนา

ในพิธี นายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กล่าวขอบคุณและชื่นชมผู้พบเบาะแสรวมถึงการเผยแพร่ข้อมูลผ่านสื่อสังคมออนไลน์ที่นำไปสู่กระบวนการตรวจสอบและยืนยันผล ซึ่งจากนี้กรมทรัพยากรธรณีจะร่วมบูรณาการกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช และกรมศิลปากร เพื่อให้การดำเนินการเป็นไปตามมาตรา 25 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองซากดึกดำบรรพ์ พ.ศ. 2551

มาตรการที่แจ้งไว้มีเป้าหมายหลักหลายด้าน ดังนี้

• ป้องกันความเสียหายจากการรบกวนของนักท่องเที่ยวและผู้ไม่เกี่ยวข้อง
• วางแนวทางป้องกันการกัดเซาะจากน้ำซึ่งอาจทำให้รอยตีนเสื่อมสภาพ
• จัดทำข้อมูลให้ความรู้และประชาสัมพันธ์แก่เจ้าหน้าที่ มัคคุเทศก์ และชุมชนท้องถิ่น
• พิจารณาพัฒนาเป็นแหล่งศึกษา วิจัย และแหล่งท่องเที่ยวทางธรณีวิทยาและซากดึกดำบรรพ์ในอนาคต

"ขอแสดงความขอบคุณและขอชื่นชม ผู้ค้นพบที่แจ้งเบาะแสสิ่งที่เชื่อว่าเป็นซากดึกดำบรรพ์" — นายสุชาติ ชมกลิ่น

ความสำคัญทางวิชาการและต่อชุมชนอุดรธานี

การค้นพบครั้งนี้ถือเป็นหลักฐานสำคัญทางธรณีวิทยาและซากดึกดำบรรพ์ของจังหวัดอุดรธานี โดยเป็นการยืนยันการมีอยู่ของไดโนเสาร์เทอโรพอดในภูมิภาคนี้และช่วยเติมเต็มข้อมูลภาพรวมของการกระจายตัวของไดโนเสาร์ในภาคอีสาน อีกทั้งยังเปิดโอกาสให้เกิดการศึกษาวิจัยเพิ่มเติมทั้งในด้านพาเลโออิควิล (paleoichnology) หรือการศึกษารอยเท้าและลักษณะการเดินของสิ่งมีชีวิตโบราณ

สำหรับชุมชนท้องถิ่น การจัดการที่เหมาะสมสามารถส่งเสริมเศรษฐกิจฐานชุมชนผ่านการท่องเที่ยวเชิงวิชาการและธรณีท่องเที่ยว หากมีการเตรียมความพร้อมด้านการให้ความรู้ การพัฒนาเส้นทางชม และการบริหารจัดการผู้เข้าชมอย่างเป็นระบบ จะช่วยลดผลกระทบต่อรอยตีน และสร้างรายได้ระยะยาวแก่ชุมชนโดยรอบ

ข้อมูลเชิงเทคนิคในภาพรวม

การค้นพบครั้งนี้แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการมีส่วนร่วมจากชาวบ้านและสื่อในการนำเสนอเบาะแสทางวิชาการ รวมถึงบทบาทของหน่วยงานรัฐในการประสานงานเพื่อคุ้มครองและใช้ประโยชน์ข้อมูลอย่างรับผิดชอบ สำหรับชาวอุดรธานี นี่คือโอกาสที่ทำให้จังหวัดมีเอกลักษณ์ทางวิชาการและการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติใหม่ ๆ ที่ควรได้รับการดูแลอย่างรอบคอบและยั่งยืน