กรุงเทพมหานครเร่งทำคู่มือตรวจไฟบ้าน หวังสกัดเพลิงไหม้จากอาคารเก่า

สภาเมืองชี้ความเสี่ยงสะสมในบ้านเก่า

กรุงเทพมหานครกำลังพิจารณายกระดับการป้องกันเหตุเพลิงไหม้จากต้นทาง หลังสมาชิกสภากรุงเทพมหานครเสนอให้จัดทำคู่มือตรวจสอบระบบไฟฟ้าและสายส่งไฟฟ้าภายในบ้านพักอาศัยหรืออาคารเก่าด้วยตนเอง โดยมุ่งไปที่อาคารซึ่งมีอายุเกิน 10 ปี ประเด็นดังกล่าวถูกหยิบยกขึ้นในการประชุมสภากรุงเทพมหานครเมื่อวันที่ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2569 ที่อาคารไอราวัตพัฒนา ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร เขตดินแดง สะท้อนว่าความปลอดภัยในครัวเรือนไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของการเข้าระงับเหตุ แต่จำเป็นต้องลดความเสี่ยงก่อนเกิดเพลิงไหม้ด้วย

นายอัมรินทร์ สวัสยานุภาพ สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร เขตดินแดง ระบุว่า นับตั้งแต่ พ.ศ. 2559 จนถึงปัจจุบัน กรุงเทพมหานครเกิดเหตุเพลิงไหม้มากกว่า 250 ครั้ง โดยสาเหตุสำคัญที่ถูกกล่าวถึงคือระบบสายไฟและเครื่องใช้ไฟฟ้าที่เก่า โดยเฉพาะบ้านเรือนและตึกแถวที่มีอายุราว 30–60 ปี แม้การดูแลระบบไฟฟ้าจะไม่ใช่ภารกิจโดยตรงของกรุงเทพมหานคร แต่ทุกครั้งที่เกิดเหตุ หน่วยงานท้องถิ่นต้องเข้าไปเกี่ยวข้องทั้งการดับเพลิง การจัดหาที่พัก และการเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ จึงเสนอให้จัดทำคู่มือและประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนตรวจสอบความผิดปกติในเบื้องต้นได้

การใช้ไฟยุคใหม่เพิ่มภาระให้อาคารเดิม

นายอดิเจษฎ์ ประยูรพฤกษ์ สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร เขตพระนคร อภิปรายว่า เหตุเพลิงไหม้มากกว่า ร้อยละ 80 เกิดจากไฟฟ้าลัดวงจรและสายไฟเก่า พร้อมชี้ว่าสภาพอากาศร้อนชื้นอาจทำให้สายไฟเสื่อมสภาพภายใน 10 ปี ข้อกังวลไม่ได้จำกัดอยู่ที่อายุของวัสดุ แต่รวมถึงการที่อาคารรุ่นเก่าไม่ได้ออกแบบมารองรับพฤติกรรมการใช้ไฟฟ้าในปัจจุบัน เช่น การติดตั้งเครื่องปรับอากาศหลายเครื่อง หรือการชาร์จรถยนต์ไฟฟ้า ภาระไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นจึงกลายเป็นความเสี่ยงที่เจ้าของอาคารอาจมองไม่เห็น หากไม่มีความรู้และเครื่องมือสำหรับตรวจสอบอย่างเหมาะสม

ประเด็นนี้มีความสำคัญเป็นพิเศษในพื้นที่เมืองเก่าและชุมชนที่มีอาคารหนาแน่น โดยสมาชิกสภากรุงเทพมหานครระบุว่า เขตพระนครมีซอยแคบ ซึ่งอาจทำให้รถดับเพลิงเข้าถึงจุดเกิดเหตุได้ยาก เมื่อประกอบกับระบบไฟฟ้าที่เสื่อมและความไม่เข้าใจของประชาชน ความเสียหายอาจขยายตัวได้รวดเร็ว แนวทางที่ถูกเสนอจึงเน้นการป้องกันก่อนเกิดเหตุ มากกว่าการเพิ่มกำลังรับมือหลังเกิดเพลิงไหม้ การทำให้เจ้าของบ้านและผู้ดูแลอาคารรู้จักสัญญาณเตือนตั้งแต่ระยะเริ่มต้น อาจช่วยให้แจ้งเหตุและแก้ไขปัญหาได้เร็วขึ้นตามขอบเขตที่ปลอดภัย

เตรียมปรับคู่มือให้ประชาชนใช้ได้จริง

นายวิศณุ ทรัพย์สมพล รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร กล่าวว่า การไฟฟ้านครหลวงมีคู่มือเกี่ยวกับการตรวจสอบอุปกรณ์ไฟฟ้าอยู่แล้ว กรุงเทพมหานครจะรับข้อเสนอไปพิจารณา และนำแนวทางดังกล่าวมาปรับพัฒนาให้ประชาชนเข้าถึงและเข้าใจได้ง่ายขึ้น ทิศทางนี้ทำให้การสื่อสารเรื่องความปลอดภัยมีโอกาสเชื่อมโยงกับชีวิตประจำวันมากกว่าเอกสารเชิงเทคนิค โดยจะเน้นให้สังเกตสภาพอุปกรณ์และความผิดปกติที่พบได้ภายในบ้าน

สาระสำคัญของคู่มือที่กรุงเทพมหานครเตรียมพัฒนาคือการแปลงข้อมูลด้านไฟฟ้าให้เป็นขั้นตอนที่ประชาชนอ่านแล้วเข้าใจได้ โดยไม่ทำให้ผู้พักอาศัยเข้าไปดำเนินการกับระบบที่มีอันตรายเกินความสามารถ เนื้อหาที่ถูกกล่าวถึงประกอบด้วยการตรวจดูเปลือกสายไฟ การสังเกตกลิ่นไหม้ รอยเขม่า ความร้อน และความสมบูรณ์ของเบรกเกอร์ การสื่อสารลักษณะนี้จะช่วยให้ประชาชนแยกแยะสัญญาณผิดปกติได้เร็วขึ้น ขณะเดียวกันการแก้ไขงานระบบที่ซับซ้อนยังจำเป็นต้องอาศัยผู้มีความรู้และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

โจทย์ของเมืองคือทำให้การป้องกันเกิดขึ้นจริง

ข้อเสนอครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการจัดทำเอกสารเพิ่มอีกหนึ่งฉบับ แต่เป็นโจทย์ว่ากรุงเทพมหานครจะทำให้ความรู้เรื่องไฟฟ้าเข้าไปถึงบ้านและอาคารเก่าทั่วเมืองได้อย่างไร โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีตึกแถวหนาแน่นและทางเข้าจำกัด หากคู่มือถูกปรับให้ชัดเจนและประชาชนสามารถนำไปใช้สังเกตความเสี่ยงได้ การป้องกันอาจเริ่มต้นได้จากผู้พักอาศัยเองก่อนที่เหตุจะลุกลาม อย่างไรก็ตาม แหล่งข่าวระบุเพียงว่ากรุงเทพมหานครจะรับเรื่องไปพิจารณาและเร่งสื่อสารเชิงรุก ยังไม่มีรายละเอียดกำหนดเวลา วิธีเผยแพร่ หรือมาตรการบังคับใช้เพิ่มเติม

• กลุ่มอาคารที่ควรให้ความสำคัญ: บ้านพักและอาคารเก่าที่มีอายุเกิน 10 ปี รวมถึงตึกแถวอายุ 30–60 ปีตามข้อมูลที่อภิปรายในสภา
• ปัจจัยที่ต้องจับตา: สายไฟเก่า การใช้เครื่องปรับอากาศหลายเครื่อง และการชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าในอาคารเดิม
• แนวทางของกรุงเทพมหานคร: นำคู่มือของการไฟฟ้านครหลวงมาปรับให้เข้าใจง่าย และสื่อสารการตรวจสอบเบื้องต้นเชิงรุก

“การป้องกันที่ดีที่สุดจึงไม่ใช่การเพิ่มรถดับเพลิง แต่เป็นการป้องกันตั้งแต่สายไฟในบ้าน”