ศอ.บต.หารือผู้นำศาสนานราธิวาส วางแนวทางพัฒนาชุมชนพหุวัฒนธรรม

เชื่อมงานรัฐกับผู้นำศาสนา

นราธิวาส – เมื่อวันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2569 นายชนธัญ แสงพุ่ม รองเลขาธิการซึ่งรักษาราชการแทนเลขาธิการศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ หรือ ศอ.บต. พร้อมนายรุสดี หะยีมะลี ผู้ช่วยเลขาธิการ ศอ.บต. เดินทางไปพบ นายซาฟีอี เจ๊ะเลาะ ประธานคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดนราธิวาส ที่บ้านพักในอำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส การพบปะครั้งนี้มุ่งแลกเปลี่ยนข้อมูลและรับฟังมุมมองจากผู้นำศาสนา เพื่อนำไปประกอบการกำหนดทิศทางการทำงานในจังหวัดชายแดนภาคใต้

สาระสำคัญของการหารืออยู่ที่การทำความเข้าใจบริบทของประชาชนในพื้นที่ให้รอบด้านมากขึ้น โดยเฉพาะมิติด้านศาสนา วิถีชีวิต และความสัมพันธ์ภายในชุมชน ศอ.บต. ต้องการรับทราบทั้งข้อเสนอ ปัญหา และข้อจำกัดที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติงาน เพื่อให้แนวทางของภาครัฐไม่แยกขาดจากความเป็นจริงของผู้คนในพื้นที่ ซึ่งมีความหลากหลายทั้งด้านวัฒนธรรม ความเชื่อ และรูปแบบการดำรงชีวิต

ธรรมนูญหมู่บ้านเป็นหนึ่งในประเด็นหลัก

ประเด็นหนึ่งที่มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น คือการผลักดัน “ฮูกุมปากัต” หรือธรรมนูญหมู่บ้าน ซึ่งถูกมองว่าเป็นกลไกสำหรับจัดระเบียบชุมชนและสร้างความเข้มแข็งจากภายใน แนวคิดดังกล่าวเกี่ยวข้องกับการกำหนดข้อตกลงร่วมกันของคนในหมู่บ้าน ตลอดจนการส่งเสริมให้สมาชิกชุมชนมีส่วนร่วมดูแลความสงบเรียบร้อยและการอยู่ร่วมกัน

การขับเคลื่อนกลไกนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง หากต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายฝ่าย ทั้งผู้นำชุมชน ผู้นำศาสนา องค์กรในพื้นที่ และประชาชนเอง การหารือจึงให้ความสำคัญกับการประสานพลังให้เกิดผลในทางปฏิบัติ มากกว่าการดำเนินงานในลักษณะแยกส่วน โดยยังคงต้องคำนึงถึงความเหมาะสมของแต่ละชุมชนและอัตลักษณ์ของคนในพื้นที่

ผู้นำศาสนากับภารกิจพัฒนาชุมชน

นอกจากการรับฟังความคิดเห็นด้านศาสนาแล้ว การพูดคุยยังวางน้ำหนักไปที่บทบาทของคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดและผู้นำศาสนาในฐานะกลไกทางสังคม ผู้นำศาสนามีความใกล้ชิดกับประชาชนและเข้าใจรายละเอียดของชุมชน จึงสามารถเป็นตัวกลางในการสื่อสาร ทำความเข้าใจ และเชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างภาครัฐกับคนในพื้นที่ได้

แนวทางดังกล่าวมิได้จำกัดบทบาทของผู้นำศาสนาไว้เพียงงานด้านศาสนา แต่ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของสังคมและร่วมคลี่คลายปัญหาที่กระทบต่อชีวิตประจำวันของประชาชน ทั้งนี้ การทำงานจะต้องตั้งอยู่บนความเข้าใจที่ถูกต้องต่อวิถีของแต่ละชุมชน และเคารพความแตกต่างของผู้คนที่อยู่ร่วมกันในจังหวัดชายแดนภาคใต้

ข้อเสนอเน้นอาชีพและความมั่นคงของครัวเรือน

นายซาฟีอีเสนอว่า การทำงานในพื้นที่ควรดำเนินควบคู่กันทั้งการแก้ไขปัญหาและการพัฒนา โดยเฉพาะการสร้างโอกาสด้านอาชีพและความมั่นคงให้แก่ประชาชน ประเด็นนี้สะท้อนว่าการดูแลพื้นที่ไม่ควรมุ่งเฉพาะการรับมือกับปัญหาเฉพาะหน้า แต่ควรให้ความสำคัญกับปัจจัยพื้นฐานที่ช่วยให้ครัวเรือนสามารถดำรงชีวิตและวางแผนอนาคตได้อย่างมั่นคง

การส่งเสริมอาชีพในบริบทของนราธิวาสจำเป็นต้องพิจารณาความเหมาะสมกับสภาพชุมชน วิถีชีวิต และความต้องการของประชาชน การรับฟังจากผู้นำในพื้นที่จึงมีความสำคัญต่อการออกแบบงานให้ตรงกับสภาพจริง แทนการใช้แนวทางเดียวกับทุกพื้นที่ โดยในข้อมูลการหารือครั้งนี้ยังไม่ได้ระบุโครงการหรือมาตรการส่งเสริมอาชีพเป็นรายกิจกรรม

ย้ำความเข้าใจบริบทก่อนกำหนดนโยบาย

อีกข้อเสนอสำคัญคือ ผู้ปฏิบัติงานควรเข้าใจบริบท วิถีชีวิต และความต้องการของประชาชนอย่างแท้จริงก่อนดำเนินงาน หลักคิดนี้มีความหมายต่อพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม เพราะการพัฒนาที่ตอบโจทย์จำเป็นต้องพิจารณาทั้งความเชื่อ ความสัมพันธ์ทางสังคม และเงื่อนไขการดำรงชีวิตของผู้คนไปพร้อมกัน

ในมุมของการบริหารงาน การรับฟังความคิดเห็นจากคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดจึงเป็นส่วนหนึ่งของการรวบรวมข้อมูลจากผู้มีความรู้และประสบการณ์ในท้องถิ่น ข้อมูลเหล่านี้จะถูกนำไปประกอบการวางแผนและกำหนดทิศทางการปฏิบัติของ ศอ.บต. ในระยะต่อไป โดยยังเป็นกระบวนการหารือและประสานความร่วมมือ ไม่ใช่การประกาศผลโครงการใหม่จากการพบปะครั้งนี้

ยึดการอยู่ร่วมกันบนความหลากหลาย

การหารือยังเชื่อมโยงไปถึงการอยู่ร่วมกันอย่างสันติในสังคมพหุวัฒนธรรม ซึ่งเป็นประเด็นที่มีความสำคัญต่อจังหวัดนราธิวาส การทำงานของรัฐและภาคีในพื้นที่จึงต้องคำนึงถึงอัตลักษณ์ของประชาชนแต่ละกลุ่ม พร้อมเปิดพื้นที่ให้ผู้นำศาสนา องค์กรทางศาสนา และเครือข่ายชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมอย่างเหมาะสม

• รับฟังปัญหาและข้อเสนอจากผู้นำศาสนาในพื้นที่
• ส่งเสริมการใช้ธรรมนูญหมู่บ้านเป็นกลไกสร้างความเข้มแข็งของชุมชน
• เชื่อมงานด้านศาสนา การพัฒนาอาชีพ และการอยู่ร่วมกันในสังคมพหุวัฒนธรรม
• ปรับการทำงานของภาครัฐให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตและความต้องการของประชาชน

เตรียมประสานความร่วมมือในระยะต่อไป

ภายหลังการแลกเปลี่ยน นายชนธัญและคณะได้หารือข้อมูลเกี่ยวกับแผนงานและทิศทางภารกิจของ ศอ.บต. ในระยะต่อไป โดยเน้นการทำงานร่วมกับผู้นำศาสนา องค์กรทางศาสนา และภาคีเครือข่ายในจังหวัดชายแดนภาคใต้ เป้าหมายสำคัญคือการทำให้ความร่วมมือดังกล่าวเชื่อมโยงกับการแก้ไขปัญหาและการพัฒนาที่สอดคล้องกับอัตลักษณ์ของประชาชน

การพบปะที่อำเภอยี่งอครั้งนี้จึงเป็นอีกช่องทางหนึ่งในการประสานความเข้าใจระหว่างหน่วยงานรัฐกับผู้นำศาสนาในระดับจังหวัด ความคืบหน้าของแนวทางต่าง ๆ จะขึ้นอยู่กับการนำข้อเสนอไปพิจารณา การประสานงานกับหน่วยงานและเครือข่ายในพื้นที่ ตลอดจนการทำให้ประชาชนมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง เพื่อให้การพัฒนาเดินหน้าไปพร้อมกับการเคารพความหลากหลายและวิถีชีวิตของชุมชน