Οι φωνές μιας άλλης Κιμώλου
Ιστορίες από την καθημερινότητα, τις σχέσεις των ανθρώπων και τις συνήθειες μιας παλαιότερης εποχής συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος «Η προφορική ιστορία της Κιμώλου μέσα από μαρτυρίες της τρίτης ηλικίας». Η πρωτοβουλία υλοποιήθηκε από τη Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση «Διαβάζω για τους άλλους», με τη συμμετοχή εθελοντών και τη συνεργασία του Αφεντάκειου Κληροδοτήματος Κιμώλου.
Η ομάδα του προγράμματος παρέμεινε για μία εβδομάδα στην Κίμωλο, συναντώντας ηλικιωμένους κατοίκους και καταγράφοντας τις αφηγήσεις τους. Από τις συζητήσεις προέκυψαν περισσότερες από 30 συνεντεύξεις, οι οποίες αποτυπώνουν πλευρές της ζωής στο νησί που μεταδίδονταν κυρίως προφορικά από γενιά σε γενιά. Η δράση εντάσσεται στην προσπάθεια διάσωσης και ανάδειξης ενός σημαντικού τμήματος της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Κιμώλου.
«Άκουγαν μουσική από κάποιο σπίτι στο βάθος. Και πηγαίνοντας να δουν από πού, έπαιρναν μαζί τους ό,τι είχαν στο σπίτι, ένα ποτό, κάποιο μεζέ. Η πόρτα του σπιτιού άνοιγε, κι έτσι ξεκινούσε από το τίποτα ένα αυτοσχέδιο γλέντι».
Η συγκεκριμένη αφήγηση, που μεταφέρει ο Ζ.Γ., περιγράφει έναν τρόπο κοινωνικής ζωής διαφορετικό από τα σημερινά δεδομένα. Το γλέντι, όπως το θυμάται, μπορούσε να ξεκινήσει αυθόρμητα σε ένα σπίτι και στη συνέχεια να μεταφερθεί σε άλλο, κινητοποιώντας σταδιακά ολόκληρο το χωριό. Ανάλογες μαρτυρίες φωτίζουν όχι μόνο τα γεγονότα που θυμούνται οι αφηγητές, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι κάτοικοι αντιλαμβάνονταν τη γειτονιά, τη συντροφικότητα και τη συμμετοχή στην κοινότητα.
Από τη θεραπευτική ανάγνωση στην προφορική μαρτυρία
Η ιδέα ξεκίνησε από το πρόγραμμα των θεραπευτικών αναγνώσεων της οργάνωσης. Εθελοντές και εθελόντριες διαβάζουν σε ηλικιωμένους και ασθενείς, συνομιλούν μαζί τους και ακούν τις προσωπικές τους ιστορίες. Σύμφωνα με την ιδρύτρια και διευθύντρια της «Διαβάζω για τους άλλους», Αργυρώ Σπυριδάκη, η εμπειρία αυτή οδήγησε στην ανάγκη συστηματικής καταγραφής των αφηγήσεων. Για τον σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκε ειδική εκπαίδευση στην προφορική ιστορία.
Στην υλοποίηση του έργου συνέβαλαν επίσης οι «Κιμωλίστες», οι εθελοντές της Κιμώλου, οι οποίοι είχαν εκπαιδευτεί από την οργάνωση σε έργο που ολοκληρώθηκε πέρυσι. Η συνεργασία αυτή ένωσε την τεχνογνωσία της ομάδας καταγραφής με την τοπική γνώση και την άμεση επαφή των εθελοντών με την κοινωνία του νησιού.
Το υλικό επιστρέφει στην εκπαίδευση
Οι μαρτυρίες θα αποτελέσουν τη βάση για τη δημιουργία πέντε δίγλωσσων θεματικών ηχητικών σειρών, οι οποίες υπολογίζεται να είναι έτοιμες στις αρχές του 2027. Προβλέπεται, παράλληλα, συστηματική διάχυσή τους στα σχολεία. Με αυτόν τον τρόπο, οι αναμνήσεις των παλαιότερων κατοίκων δεν θα παραμείνουν μόνο στο αρχείο, αλλά θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως υλικό γνωριμίας των νεότερων γενεών με την ιστορία και την κοινωνική ζωή της Κιμώλου.
| Στοιχείο | Πρόβλεψη του προγράμματος |
|---|---|
| Καταγεγραμμένες συνεντεύξεις | Περισσότερες από 30 |
| Θεματικές ηχητικές σειρές | 5, δίγλωσσες |
| Εκτιμώμενη ολοκλήρωση | Αρχές 2027 |
Η χρηματοδότηση του προγράμματος γίνεται από την πρωτοβουλία Cycladic Identity του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Η καταγραφή δημιουργεί ένα οργανωμένο σώμα μαρτυριών για την Κίμωλο, διατηρώντας προσωπικές αναμνήσεις που διαφορετικά θα κινδύνευαν να χαθούν με το πέρασμα του χρόνου. Παράλληλα, η αξιοποίησή τους σε σχολικό περιβάλλον δίνει στην τοπική μνήμη έναν διαγενεακό δρόμο, συνδέοντας την εμπειρία των ηλικιωμένων με την εκπαίδευση και τη ζωή των νεότερων κατοίκων.
- Η δράση βασίστηκε σε μαρτυρίες ανθρώπων της τρίτης ηλικίας.
- Στην καταγραφή συμμετείχαν η «Διαβάζω για τους άλλους», οι «Κιμωλίστες» και το Αφεντάκειο Κληροδότημα Κιμώλου.
- Το τελικό υλικό προορίζεται να διαδοθεί στα σχολεία.
